Koninginnenrit

De Tour de France is elk jaar een evenement dat ik met grote belangstelling volg, de oorsprong daarvan heb ik hier al eens uitgelegd. Dit jaar stond etappe 19 al ver van tevoren omcirkeld in mijn agenda. De koninginnenrit. Waar anders kon die vertrekken dan in Lourdes, onder toeziend oog van het beeld van de Gekroonde Maagd.

Lourdes is, na Rome denk ik, Europa’s bekendste bedevaartplaats. In 1858 zou de jonge Bernadette Soubirous er achttien keer Maria hebben gezien. Ruim anderhalve eeuw later trekt het stadje nog altijd miljoenen pelgrims per jaar. Heel wat jaren was ik één van hen.

Want op 5 juli 2003 – de dag dat de Tour vanwege zijn honderdste verjaardag startte in Parijs – begon ik aan mijn eerste reis als vrijwilliger die kant op. Als klein meisje had ik de verhalen gehoord van familieleden die me in dezelfde rol waren voorgegaan en wist ik: dat wil ik ook als ik later groot ben. Met allemaal jonge mensen als een soort hulverpleegster zorgen voor anderen, het leek me prachtig.

En dat was het ook. Was ik vooraf uiteindelijk toch nog nerveus – wat nou als het allemaal mensen zijn die de hele dag de rozenkrans willen bidden en Bijbel lezen? – eenmaal in Lourdes was daar weinig meer van over. Hard werken in de smoorhitte, ’s avonds laat niet naar bed willen omdat het bij bier en bitterballen te gezellig was, een tamelijk eenzijdige vakantieliefde, slap ouwehoeren, goede gesprekken en dikke enkels van het vele staan, Lourdes had het allemaal. Ik was besmet met het virus, zoals dat in die kringen heet, en die besmetting zou uiteindelijk een kleine tien jaar duren.

In de mengeling van diepe menselijke verbondenheid aan de ene kant, en commerciële reli-kitsch aan de andere, heb ik me al die jaren thuis gevoeld. En dat ik tot op de dag van vandaag nog altijd niet goed weet wat ik nou moet met het verhaal van die Mariaverschijningen maakt voor mij uiteindelijk niets uit. Ik heb heel wat mensen, ziek of gezond, beter uit Lourdes zien thuiskomen dan ze erheen gingen. Dat is wat telt.

Dus daarom wilde ik graag zoveel mogelijk zien van de start van de negentiende etappe. Bij Dumoulin, Thomas en Froome achterop voor mijn eigen Koninginnenrit door dat bijzondere plaatsje in de Pyreneeën. Waar wielrenners een kaarsje opstoken bij de Grot, wat ik me best kan voorstellen met zo’n monsteretappe in het vooruitzicht. En waar het plein dat ik ken van processies en colonnes rolstoelen, nu vol stond met teambussen en journalisten. Een even gek als vertrouwd beeld, waarbij ik opeens moest denken aan een wielergebed dat ik jaren geleden las op het wielerblog Het is Koers: 

Ave

Waar je ook peddelt

Er is altijd wel een Maagd

Die graag wordt gegroet

Zo is het maar net. De Gekroonde Maagd kan erover meepraten. 

Lichtprocessie op de Esplanade (foto via de VVV van Lourdes)

Village Depart op de Esplanade

(foto via @LeTour)

De supermarkt wenst u fijne buikpijn

Het is alweer een paar weken geleden dat ik hem voor het eerst zag. Nietsvermoedend zette ik de tv aan en viel in een kerstreclame. Daarin pendelt een meisje van een jaar of 10 heen en weer tussen haar ouders in de dagen voor kerst. Eigenlijk wil het meisje maar één ding: dat haar familie samen kerstmis viert. Om die droom een handje te helpen legt ze bij haar vader een pannetje van het gourmetstel onder zijn kleine kunstkerstboom. Zodat vader uiteindelijk met het pannetje in de hand voor de deur staat, zijn ex-vrouw en hij elkaar een ogenblik aarzelend aankijken en de hele familie samen aan het kerstdiner zit. ‘Goed eten is samen eten’ is de boodschap waarmee de supermarkt achter de reclame het filmpje besluit.

Sinds die avond een paar weken geleden heb ik de reclame al talloze keren gezien, en toch krijg ik er elke keer weer buikpijn van. Want in hoeveel gezinnen waar iets aan de hand is zou dit nou écht kunnen? Ik ben zelf het kind van gescheiden ouders. En hoewel hun scheiding beslist geen vechtscheiding was, zou dit tafereel bij ons thuis zo’n twintig jaar geleden toch echt ondenkbaar zijn geweest. En nog, uiteindelijk, ook al kunnen mijn ouders al jaren prima gezamenlijk aanwezig zijn bij de belangrijke momenten in mijn leven. Gelukkig maar. 

Er zijn heel veel kinderen, klein en groot, voor wie dat niet vanzelfsprekend is. Met kerst niet, en nooit niet. Er is teveel gebeurd, als gevolg van een scheiding of andere conflicten. Familieproblemen die te groot zijn voor het pannetje van een gourmetstel. En die soms een leven lang leiden tot lege stoelen aan het kerstdiner, bij een bruiloft of zelfs op een begrafenis. 

En er zijn nog veel meer redenen waarom mensen niet samen kunnen eten met kerst of op andere, in mijn ogen zelfs veel belangrijker dagen. Omdat er iemand ontbreekt die ziek is, of uitgezonden naar een conflictgebied. Omdat daar juist dierbaren zijn achtergebleven, die niet mee konden op de vlucht naar hier. Omdat er in sommige situaties geen andere oplossing bestaat dan afscheid van elkaar nemen. En omdat er mensen niet meer zijn die nog elke dag intens worden gemist. Zou de supermarkt daar wel eens aan gedacht hebben? 

Ik stel voor dat supermarkten en andere winkels die in deze dagen meer ideeën verkopen dan spullen, zich voortaan toch weer op dat laatste gaan richten. Daar zijn ze voor en daar zijn ze goed in. Wat mij betreft kan de supermarkt om de hoek er direct mee beginnen. Op zoek naar kerstkransjes stond ik de afgelopen dagen al drie keer voor een leeg schap. Zorg nou maar eerst dat dat gevuld is en bewaar andere problemen voor daarna.

Onder mijn voeten

Onder mijn voeten gebeurde het op 9 november 1989. Daar sprak Gunther Schabowski die historische woorden, toen hem vanuit de perszaal gevraagd werd wanneer dat vrije reizen vanuit de DDR dan zou ingaan: „Das trittnach meiner Kenntnis … ist das sofort, unverzüglich.“ In de uren die volgden openden de grenzen. De bewoners van Oost-Berlijn konden voor het eerst in alle vrijheid naar het westen van de stad. 

Die zaal is er niet meer. Het Pressezentrum van toen is tegenwoordig het Bundesjustizministerium. De bruine lambrisering en de zware gordijnen zijn ingeruild voor strakke witte muren en marmeren vloeren. Maar de precieze plek is nog altijd bekend. En daar stond ik vandaag. Bijna 27 jaar na die bewuste avond, waarop ik lag te dromen over de taart en de cadeautjes die ik die dag had gekregen voor mijn zesde verjaardag.